ŞAHIS VE SERMAYE ŞİRKETLERİNİN HUKUKUMUZDA Kİ YERİ

Türkiye’de şirket kuruluma ilişkin olarak;

Bu kısımda, genel bilgi verilmekten ziyade sizin açınızdan hangi şirket türünde bir şirketin kurulmasının daha mantıklı olacağına yönelik karşılaştırmalı bir çalışma yapılmıştır. Şahıs işletmesi olarak ifade edilen, kollektif, komandit şirketler olmayıp gerçek kişi olarak vergi numarası alınmak suretiyle ticari faaliyette kullanılan türdür.

Şahıs İşletmeleri – Sermaye Şirketleri(Anonim – Limited Şirket) Karşılaştırması

Şahıs İşletmelerinin Sermaye Şirketlerine Göre Avantajları:

• Şahıs işletmeleri sermaye şirketlerine göre birçok konudan daha pratik işletme türüdür. Kuruluşu, işlemlerde karar verme süreci, adres değişikliği, kapanış işlemleri sermaye şirketleri göz önüne alındığında süre bakımından çok daha az vakit harcanmaktadır. Sadece 1 gün içerisinde vergi numarasını alarak fatura kesebilir duruma gelebilirsiniz.
• Kurarken sermaye şartı bulunmamaktadır.
• Şahıs İşletmeleri küçük ölçekliyse sadece işletme defteri tutarak kuruluş masraflarını önemli ölçüde azaltmaktadır. Büyük ölçekli işletme kuracaklarsa tutmak zorunda oldukları yevmiye, defteri kebir ve envanter defteri dışında Şirketlerde olduğu gibi Pay defteri, Yönetim Kurulu Karar defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri tutmamaktadır.
• Kurulum çok daha az harcama yapılarak gerçekleştirilebilmektedir.
• Düşük tutarlardaki cirolarda şahıs şirketinin ödediği vergi limited şirkete göre daha azdır. Yüksek cirolara ulaşıldığında ise vergi bakımından şahıs şirketi daha dezavantajlı hale gelmektedir. Ülkemizde gelir vergisi kademeli olarak hesaplanan vergi türüdür. Kurumlar vergisi ise sabit orana sahiptir. Bu durum gerçek kişi vergi mükellefleri için avantaj kabul edilebileceği gibi dezavantaj da olabilmektedir.
• Sermaye şirketlerinde zorunlu olan genel kurul, yönetim kurulu kararlarının olmayışı da bir avantaj olmaktadır.

Şahıs İşletmesinin Sermaye Şirketlerine Göre Dezavantajları:

• Sermaye şirketi olması şahıs işletmesine göre prestij olarak çok daha fazla avantaj sağlamaktadır.
• Şahıs işletmelerinde bir tüzel kişilik olmadığı için borçlardan tüm mal varlığı ile sorumluluk bulunmaktadır(hem kamu hem özel hukuk uyarınca)
• Şahıs işletmelerinde elde ettikleri kardan alınan vergi oranı artan orana tabi tutulmaktadır. Vergi dilimlerine göre % 15’den başlayan vergi oranı karlılıkları arttıkça çok yüksek oranlara çıkabilmektedir.(%35)
• Kosgeb, ihracatçılar birliği gibi bazı birimlerin işletmeler için olan desteklerinin bazılarından şahıs işletmeleri faydalanamaz.

Ana Sözleşmenin Noterde Onayı

Şirket ana sözleşmesi hazırlandıktan sonra MERSİS sistemine  aktarılır, onay aşamasında kayıt numarası alınır. Alınan kayıt numarası ile notere gidilerek kayıt numarası iletilir ve ana sözleşme ortaklar tarafından  imzalanarak onaylatılır. Noterde ayrıca  şirketi temsile yetkili kişi Ticaret Sicil Memurluğu’na iletilmek üzere tescil talepnamesi (imza beyanı) hazırlatır.

• Müdürlerin şirket unvanı altında imza beyannamesi (2 nüsha)
• Kurucular tarafından imzalanmış kurucular beyanı
• Dışarıdan seçilen müdürler için görevi kabul ettiğine ilişkin imzaları noter onaylı belge. (yabancı uyruklu ise ekinde noter onaylı pasaport sureti ve ikameti)
• Türkiye’de olan yabancı uyruklu için onaylı ikamet tezkeresi eklenmelidir.
• Tüzel kişinin müdürlüğe seçilmesi halinde, tüzel kişi adına ve tüzel kişi tarafından belirlenen gerçek kişinin adı-soyadı, adresi, uyruğu ve T.C. kimlik numarasını (yabancı uyruklularda vergi numarası veya yabancılara mahsus kimlik numarası) içerecek şekilde yetkili organ kararı ile tüzel kişi tarafından belirlenen gerçek kişinin yabancı uyruklu ve Türkiye’de ikamet ediyor olması halinde ise, ikamet tezkeresi ve Türkçe tercümeli noter tasdikli pasaport sureti.
• Tüzel kişi müdürün yabancı uyruklu olması halinde tüzel kişinin güncel sicil kayıtlarını içeren belge (Bu belgenin, şirketin tabi bulunduğu ülkedeki noterler tarafından onaylanmış olması ve noterden onaylı Türkçe çevirilerinin de yaptırılmış olması gerekir).

Potansiyel Vergi Kimlik Numarası ve Banka Süreci

Şirket ana sözleşmesi oluşturulduğunda sistem otomatik olarak potansiyel vergi kimlik numarası oluşturur. Bu numara şirket tescil edildikten sonra şirketin geçerli vergi numarası olacaktır. Ancak kuruluş aşamasında bankaya şirket sermayesinin 1/4’ünü yatırabilmek için potansiyel vergi nosuna ihtiyaç vardır.  Bankaya gidilerek ortaklar tarafından şirket adına sermayenin %25’i bloke ettirilir ve bankadan ilgili ticaret sicil memurluğuna hitaben bilgi yazısı alınır.  Bloke tutarı şirket tescil olduktan sonra şirket işlemlerinde kullanılmak üzere  nakit çekilebileceği gibi açılacak şirket hesabına da aktarılabilir.

2.4. Belgelerin Tamamlanması ve Ticaret Siciline İletilmesi

Kuruluş evrakları

• Dilekçe (İmzalı-kaşeli)
• 2 adet Şirket ana sözleşme (Noter tastikli biri ıslak imzalı 2 adet ana sözleşme Örneği)
• Pay bedellerinin en az yüzde yirmi beşinin Kanuna uygun olarak bankaya yatırıldığını gösterir banka mektubu
• Şirket sermayesinin on binde dördünün Halk Bankasına yatırıldığına dair dekontunun aslı ve fotokopisi (Türkiye Halk Bankası Ankara Kurumsal Şubesi 80000011(IBAN no:TR40 0001 2009 4520 0080 0000 11) nolu Rekabet Kurumu hesabına) Şirket sermayesinin on binde dördü nispetinde yapılacak ödemeye dair banka dekontu
• Konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmeler ve ayınların değerinin tespitine ilişkin mahkemece atanan bilirkişi tarafından hazırlanmış değerleme raporları,
• Konulan ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmadığına dair ilgili sicilden alınacak yazı,
• Ayni sermaye olarak konulan taşınmazın, fikri mülkiyet haklarının ve diğer değerlerin kayıtlı bulundukları sicillere şerh verildiğini gösteren belge,
• Ayın ve işletmenin devir alınmasına ilişkin olanlar da dahil olmak üzere, kurulmakta olan şirket ile kurucular ve diğer kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler,
• Pay sahipleri dışından seçilen yönetim kurulu üyelerinin kimliğine, vatandaşlığına, yerleşim yerlerine ilişkin yazılı beyan ile görevi kabul ettiklerine ilişkin imzalı belgeler,
• Bir tüzel kişinin yönetim kurulu üyeliğine seçilmesi halinde tüzel kişi ile birlikte tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen bir gerçek kişinin adı, soyadı ve belirlemeye ilişkin yetkili organ kararının noter onaylı örneği,
• Şirketi temsil ve ilzama yetkili kılınan kişilerin şirket unvanı altında atacakları imzaların noter onaylı örneği.
• Şirket Kuruluş Bildirim Formu 3 adet asıl (Yabancı Sermayeli ise 4 adet, işçi çalıştırılıyorsa 5 adet)
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Müdürlüğünde (Kimlik Paylaşım Sistemi) ikametgah kaydı bulunmayan ve nüfus kaydı İzmir ili dışında olan kurucu ortaklara ait yerleşim yeri belgesi
• Yabancı ortak varsa; hakiki şahıs ise noter onaylı pasaport tercümesi, tüzel kişi ise yetkili merciden alınmış sicil belgesinin apostil şerhli noter onaylı tercümesi
• Tüzel kişi ortak var ise tüzel kişi ortağın temsilci kararı ve o yıl içinde alınmış ticaret sicil tasdiknamesi
• Oda kayıt beyannamesi (GERÇEK KİŞİLER İÇİN ODA KAYIT BEYANNAMESİ, TÜZEL KİŞİLER İÇİN ODA KAYIT BEYANNAMESİ), imza beyannamesi fotokopi

Belgeler tamamlandıktan sonra bağlı bulunulan Ticaret Siciline iletilir, bu süreçte ilgili harçlar başvuru esnasında yatırılmalıdır. Başvuru onaylandıktan sonra tescil yazısı, sicil tasdiknamesi ve faaliyet belgesi alınmalıdır.

2.5. İmza Sirkülerinin Hazırlanması ve Defter Tasdiki

Şirket ana sözleşmesinin Ticaret Sicilinde tescilinden sonra şirket tüzel kişilik kazanmıştır. Şirketi temsil edecek olan şirket müdürü böylece noterde şirket unvanı altına atacağı imza örnekleriyle imza sirkülerini hazırlatabilir. Şirketin tescil edildiği gün yasal olarak zorunlu olan tüm defterler noterde tasdik ettirilmelidir.

2.6 Vergi Dairesine İşe Başlama Bildirimi ve Kayıt

Şirketin tescilinden sonra aşağıdaki belgelerle birlikte faaliyet alanında bulunulan vergi dairesine başvuruda bulunulur;

• Noter onaylı ana sözleşme
• Noter onaylı imza sirküleri
• Kira Kontratı (veya Tapu Fotokopisi)
• Şirket tescil yazısı ve sicil tasdiknamesi aslı
• Şirket ortaklarının ikametgahları
• Kimlik Asılları veya Onaylı Suretleri
• Şirket ortaklarının noter tasdikli kimlik örnekleri

İlgili vergi dairesi yukarıda yazılı belgelerde bulunan bilgilere dayanarak şirketin adresini kontrole gider ve bir yoklama tutanağı düzenleyerek şirket yetkilisinin imzasını alır. Bu tutanak sonrasında şirket vergi dairesinden Vergi Levhası talep edebilir.